HISTORIA DOMU DZIECKA NR 1 ,,NASZ DOM" IM. MARYNY FALSKIEJ NA BIELANACH, 1919 - 2018

15 listopada 1919 roku, z inicjatywy Wydziału Opieki nad Dzieckiem przy Centralnej Komisji Związków Zawodowych, otwarty zostaje w Pruszkowie na ul. Cedrowej 12, Zakład Wychowawczy Nasz Dom, dla 50 dzieci robotniczych w wieku od 7 do 14 lat.

Zakład "Nasz Dom" powstał dla dzieci osieroconych w czasie wojny i tych, których rodzice zginęli na zesłaniach i w więzieniach. Kierownictwo Domu powierzono Marii Falskiej, konsultantem do spraw pedagogicznych i lekarzem został Janusz Korczak.     



Działalność pedagogiczna 1919 - 1927 Pruszków

  • Pierwsze lata działalności to walka o przetrwanie,
  • Wykorzystanie koncepcji i systemu wychowania Domu Sierot Janusza Korczaka,
  • Metodami wychowawczymi były Współdziałanie, Współgospodarzenie, Współodpowiedzialność,
  • Stosowane formuły organizacji: dyżury i dobrowolna pomoc, roboty ręczne, prace szkolne, rozrywki, pocztówki pamiątkowe, opiekunowie dla nowoprzyjętych,
  • Redagowanie Gazety o charakterze sprawozdawczym i urzędowym,
  • Działalność Rady Samorządowej i Sądu Koleżeńskiego,
  • Funkcjonowanie Kalendarza-Kroniki
  • Poszukiwanie nowych rozwiązań pedagogicznych z poszanowaniem godności i praw dziecka

W 1921r. powstało Towarzystwo Nasz Dom mające na celu organizowanie pomocy dla dzieci. Wejście do zarządu Towarzystwa Aleksandry Piłsudskiej zasadniczo zmieniło sytuację materialną Naszego Domu. W 1927r Towarzystwo uzyskuje kredyt na budowę własnego budynku i ogłasza konkurs na jego projekt. Budowa nowej siedziby Naszego Domu na Bielanach odbyła się wg. projektu inż. arch. Zygmunta Tarasina Trzy lata później nastąpiło uroczyste otwarcie Naszego Domu.

 


 


Zebranie samorządu prowadzone przez Marynę Falską

 

Nowe warunki i nowe wyzwania w latach 1928 - 1939

Bursa i przedszkole

Pocztówki

Chłopcy przy robotach ręcznych

Czas okupacji

  • Liczba Dzieci w Domu wzrosła do 170 w tym około 25 dzieci żydowskich,
  • Trwała uporczywa walka o bezpieczeństwo dzieci (kilkukrotne ewakuacje)
  • Na terenie Domu powstał szpital dla wojska i ludności cywilnej,
  • Dzieci i młodzież uczyły się w szkołach i na tajnych kompletach
  • Uroczyście obchodzono rocznice i święta narodowe
  • Z kuchni zakładowej wydawano obiady i żywność dla dzieci i ludności Bielan
  • W Naszym Domu powstały komórki organizacji podziemnych w skład których wchodzili chłopcy i dziewczęta powyżej 14 r.ż.. Brali udział w akcjach Żywiciel, Baszta, Kampinos
  • Przez cały czas okupacji działało przedszkole, czytelnia, biblioteka.

Czas powrotów i odbudowy
lata 1946 - 1952

  • W 1946 przybywa 57 osobowa grupa z ZSRR z Domu Polskiego w Zagorsku
  • 15 listopada zakład wychowawczy Nasz Dom otrzymuje nazwę Ośrodek Wychowawczy RTPD Nasz Dom
  • Pod opieką pozostaje 102 wychowanków do 18 r. ż.- następują zmiany organizacyjne
  • Program wychowawczy oparty jest na czynniku mającym wyrabiać zdrową jednostkę i właściwą postawę polityczną wychowanków

W 1951 r., Dom otrzymuje nazwę Dom Młodzieży im. Feliksa Dzierżyńskiego,
a do wychowanków zwraca się per Towarzyszu

 

Życie w Domu w okresie 1953 - 1970

  • W Domu przebywa 136 wychowanków w wieku od 4 do 18 lat, w grupach jednorodnych płciowo i wiekowo
  • Działalność pedagogiczna opiera się na przynależności do org. młodzieżowych oraz na pracy Samorządu młodzieżowego
  • Wychowawcy kierują sekcjami: gospodarczą, szkolną, ds. ideologicznych, sportową, opieki nad skrzynką rzeczy; gazetą ścienną; harcerstwem
  • Uwaga skierowana jest na problem usamodzielnienia , zakłady pracy fundują książeczki mieszkaniowe dla wychowanków, Huta Warszawa obejmuje patronat nad Domem

 

Lata 1971 - 1978

  • Każda grupa ma swój wyodrębniony teren, uczelnię, świetlicę, magazyn odzieżowy
  • Następuje zmiana dyrekcji i rozpoczyna się remont budynku (zabudowa tarasu, dobudowa piętra)
  • Program wychowawczy to praca w sekcjach i propagowanie zajęć pozalekcyjnych i przygotowania do samodzielnego życia
  • Powstaje drużyna harcerska i zuchowa im Powstańców Naszego Domu
  • Początek współpracy z Domem Dziecka im. J. Korczaka w Berlinie

 

Eskperyment warszawski, lata 1979 - 1982

  • Kompleksowe działania na rzecz zmniejszenia sieroctwa społecznego
  • Łączenia rodzeństw bez względu na wiek
  • Praca z rodziną dzieci
  • Przejście od grup jednorodnych do koedukacyjnych
  • Likwidacja przedszkola
  • Szkolenia pracowników
  • Otwarcie Izby Pamięci
  • Okres wzmożonego pielęgnowania tradycji i historii Naszego Domu
  • Kontakty z Polskim Komitetem Korczakowskim - sympozja, rocznice

 

Kontynuacja dzieła Janusza Korczaka i Maryny Falskiej w latach 1983 - 1996

  • Współpraca z Instytutem Badań Pedagogicznych była inspiracją do modyfikacji pracy opiekuńczo - wychowawczej (regulamin domu i zasady nagradzania, usamodzielniania)
  • Wykorzystanie tradycji: dyżury, gazeta, praca społecznością, programy czasu wolnego, wyjazdy zimowe i letnie, integracja
  • Kontakty międzynarodowe z Niemcami, Bułgarią, Holandią, Izraelem
  • Wymiana młodzieży z zagranicą
  • Szkolenie wychowawców, stabilna kadra
  • Działalność Koła Przyjaciół Domu
  • Poszukiwanie nowych rozwiązań, reaktywowanie w 1992 r. Towarzystwa Nasz Dom

Okres 1997 - 1999 przekształcenie Domu w placówkę środowiskową

  • Opracowanie koncepcji pedagogicznej, opartej na programie pracy z rodziną
  • Wspólne działania Kuratorium Oświaty i Wychowania z Domami Dziecka
  • Nowe rozwiązania poprzez współpracę z Gminą Bielany oraz Bielańskim Centrum Pomocy Społecznej, programy pracy z młodzieżą „Jak żyć z rodziną będąc w domu dziecka”, wprowadzenia pedagoga do pracy z rodzinami
  • Powołanie Ośrodka Twórczości Pedagogicznej
  • Ścisła współpraca z Towarzystwem Nasz Dom
  • Zmiana struktury organizacyjnej: 5 grup + Kameralna Grupa Usamodzielnienia + Grupa dochodząca
  • Pozyskiwanie rodzin zaprzyjaźnionych dla dzieci

Lata 2000 - 2018

W Domu dzieci mieszkały w 6 grupach wychowawczych, rodzinnopodobnych. Powstały dobrze wyposażone kuchnie, świetlice, eleganckie i funkcjonalne łazienki. 

Założenia programowe zmian:

  1. Ograniczenie liczebności wychowanków w domu
  2. Odchodzenie od instytucjonalności na rzecz samodzielności i autonomii grupy
  3. Indywidualizacja pracy z dzieckiem i rodziną
  4. Intensywna praca wychowawcza i socjalna na rzecz młodzieży starszej
  5. Działania na rzecz pozyskiwania rodzin zastępczych
  6. Działalność interwencyjno - terapeutyczna w sytuacji kryzysu w rodzinie
  7. Szkolenia pracowników, przygotowujące do zmian, z wykorzystaniem nowoczesnych metod pracy z dzieckiem i rodziną 

 

  • Powstaje, a następnie rozpoczyna zamieszkanie w wydzielonym samodzielnym lokalu na terenie domu, Kameralna Grupa Usamodzielnienia
  • Grupa Interwencyjno-terapeutyczna działa pod opieką Fundacji Dzieci Niczyje,
  • Cztery grupy opieki całkowitej tworzą własne programy wychowawcze,
  • Intensywnie pracujemy z rodzinami realizując „Program wspieranie rodzin własnych w Naszym Domu”,
  • Realizujemy indywidualne plany z dzieckiem i rodziną wypracowane przez zespół wychowawczy,
  • Stopniowo wprowadzamy samodzielność w zakresie codziennego życia –zakupy, śniadania i kolacje u siebie w grupie,
  • Pozyskanie mieszkania chronionego dla młodzieży usamodzielnionej,
  • Wypracowanie programu „Ku dorosłości” dla młodzieży,
  • „Robinson” zaistniał jako znacząca forma przygotowania do samodzielności.
  • Obejmujemy opieką 80 dzieci w wieku od 3 do 20 lat

 

Mieszkania filialne

Przełomowe dwa lata 2005 i 2006 znacząco wpływają na nowe spojrzenie i podejście do opieki nad dzieckiem w pieczy zastępczej. W 2005 roku Kameralna Grupa Usamodzielnienia zostaje przeniesiona do nowopozyskanego mieszkania od władz Dzielnicy Bielany, przy ul. Wrzeciono. Celem KGU jest stwarzać warunki do optymalnego rozwoju w zakresie życia osobistego młodzieży, kształtować motywacje do zmiany postaw, nawyków i przyzwyczajeń, rozwijać zainteresowania i motywacje do zdobywania dobrego wykształcenia. A przede wszystkim uczyć brania odpowiedzialności za siebie i swoje sprawy i ponoszenia konsekwencji swojego postępowania.

W 2006 roku rozpoczyna dzialalność grupa mieszkaniowa Pszczółki na Żoliborzu - grupa o tyle eksperymentalna, że przeznaczona dla małych dzieci. Celem tej grupy jest intensyfikowanie indywidualnej pracy z dzieckiem oraz jego rodziną. Tworzenie dzieciom większej  możliwości współdecydowania o wielu sferach swego życia. Dawanie szansy wzrastania w mniejszej społeczności i rodzinnym klimacie. Flagowym Programem Grupy jest Maraton Integracyjny Pszczółki. W Grupie Pszczółki pracowano również z dziecmi nieodsłyszącymi, posługując się językiem migowym.

Ściana w grupie Domino 

  • Kolejne mieszkania powstają w różnych dzielnicach Warszawy
  • Łączą w sobie kompleksową opiekę zarówno nad dziećmi młodszymi jak i młodzieżą
  • Każda z grup mieszkaniowych tworzy Plan Pracy , własne nazwy Grup
  • W mieszkaniach wychowawcy samodzielnie gotują, uczą dzieci robienia zakupów, życia w społeczności lokalnej
  • Każde z mieszkań tworzy zasady regulujące życie domu
  • Duża uwaga skupiona jest na pracy indywidualnej z dzieckiem i Jego rodziną
  • Każda z Grup organizuje wyjazdy integracyjne

Maryna Falska znów zjednoczyła środowisko Bielan i ,,Naszego Domu". Komisja ds. Nazewnictwa Miejskiego przy Radzie m.st. Warszawy nadała skwerowi przy ul. Schroegera, pomiędzy ul. Lisowską i Fontany,
imię twórczyni Naszego Domu'' Maryny Falskiej.